Vrijwillig of verplicht meten

miletus 6 tegeltje-zodra-iets-verplicht-wordt-heb-ik-er-eigenlijk-geen-zin-meer-in-370x370 De afgelopen maanden hebben zorgaanbieders Stichting Miletus vaak gevraagd welke patiëntervaringsmetingen nu verplicht zijn. Achter deze ogenschijnlijk simpele vraag gaat een hele wereld schuil, want het antwoord op deze vraag kent met name in de ziekenhuiszorg vele kanten. 

Laten we eenvoudig beginnen. Pas als een meting in de Transparantiekalender van het Zorginstituut Nederland is opgenomen, is meten wettelijk verplicht. Dat betekent dat de stakeholders NVZ, NFU, ZKN, NPCF, ZN, FMS en de wetenschappelijke vereniging akkoord zijn gegaan met het opnemen van de meting in de Transparantieset. Als de meting van een bepaalde aandoening bijvoorbeeld is opgenomen in de registratie van DICA en nog niet in de Transparantiekalender, dan is deze meting in principe vrijwillig en zijn de indicatoren ook vaak nog in ontwikkeling.

Er moet dan vaak nog onderzocht worden of het delen van patiëntervaringen toegevoegde kwaliteitsinformatie oplevert voor het zorgproces, voor kwaliteitsverbetering en/of voor keuze-informatie. Welke vragenlijst daarvoor geschikt is, of het meten makkelijk geïmplementeerd kan worden en of er voldoende respons behaald kan worden, wordt dan de eerste jaren als indicator opgenomen in de registraties. Anderzijds kan de wetenschappelijke vereniging van de beroepsgroep natuurlijk ook een dringend advies geven of het besluit nemen om een landelijke standaard te bepalen voor metingen.

Zorgverzekeraars hechten er, samen met andere partijen aan, in ieder geval aan om de transparante set van indicatoren zo beperkt mogelijk te houden met gemiddeld 10 indicatoren. Een onderwerp van gesprek met alle stakeholders. Bovendien zien zorgverzekeraars zowel de PROMs- als PREMs-vragenlijsten graag zo compact mogelijk, om ook de patiënt zo min mogelijk te belasten met lange lijsten of met lijsten uit vele verschillende bronnen. Het meest robuuste, betrouwbare en informatieve meetsysteem voor patiëntervaringen is het systeem waar de meeste vergelijkbare patiëntervaringen bij elkaar komen en worden gerapporteerd. Zorgverzekeraars willen zoveel mogelijk aansluiten bij ontwikkelingen in het veld en zullen dan ook geen aanpalende uitvragen meer uitvoeren als een indicatorenset tot stand is gekomen. Dit verwachten zij ook van andere partijen.

Buiten de ziekenhuissector zijn er in de eerste lijn zoals de farmacie, fysiotherapie en audiciënbedrijven ook afspraken gemaakt over deelname aan landelijke patiëntervaringsmetingen. De aard van deze afspraken, verplicht en/of t.b.v. bonusuitkering is afhankelijk van de zorginkoopafspraken van de verschillende zorgverzekeraars met de sector.

Omdat het uitgangspunt ligt op het gezamenlijk ontwikkelen en beoordelen van de beste kwaliteitsinformatie, spreken partijen af om ook al vrijwillig kwaliteitsinformatie door te leveren inclusief patiëntervaringen. Zorgverzekeraars mogen hiermee geen zorg inkopen. Wel kunnen ze hier een goed gesprek over de betekenis van zo’n meting aangaan met zorgaanbieders. Daarnaast kennen we natuurlijk het ‘vrijwillig’ aanleveren voor de verschillende keurmerken bijvoorbeeld vanuit patiëntenorganisaties. Ook dit kan als een verplichting worden ervaren door de aanbieders. In hun enthousiasme om het meten van patiëntervaringen verder te implementeren, hebben sommige meetorganisaties hierover soms iets te kort door de bocht met termen als ‘verplichtstelling’ gecommuniceerd. Vooralsnog is er vanuit Stichting Miletus nog niets landelijk verplicht gesteld. Wij stimuleren met name de vrijwillige aanlevering t.b.v. de verdere ontwikkeling van de patiëntervaringsmetingen. Twijfelt u over het karakter van een meting, neem dan vooral contact met ons op. Stichting Miletus geeft in haar meetkalender zo goed mogelijk aan wat de status van de verschillende patiëntervaringsmetingen zijn. In september hopen wij een nieuw, actueel overzicht te geven.

Voor meer informatie, neem contact op met Caroline van Weert, directeur Stichting Miletus, e-mail: c.van.weert@stichtingmiletus.nl.